Đây là văn bản chính thức đầu tiên của Cờ Đông Sơn (Cờ Thần), được xây dựng dựa trên nghiên cứu lịch sử, tham khảo từ Luật Cờ Vua quốc tế FIDE và Luật Cờ Tướng, đồng thời sáng tạo và kết hợp thêm các giá trị mới mang tính nhân văn và thời đại để tăng tính hấp dẫn cho luật chơi.

 

Mục lục

1. Cách thắng cờ

Mỗi ván cờ Đông Sơn luôn khởi đầu với hai mục tiêu: Tiến Cung hoặc Chiếu hạ. Tùy vào lựa chọn chiến lược cá nhân, thời điểm, thế cờ mà người chơi có thể linh hoạt thay đổi mục tiêu.

● Để thực hiện mục tiêu Tiến Cung dâng Sính lễ cần có ba điều kiện:
     ⓵ Quân Thần chiếm giữ ô Tâm – ô tròn trung tâm bàn cờ.
     ⓶ Có ít nhất một quân Sính lễ đứng trong khu vực Cung.
     ⓷ Đảm bảo nước đi tiếp theo của đối phương, Thần không bị Chiếu hạ và Sính lễ không bị ăn.

● Để thực hiện mục tiêu Chiếu hạ quân Thần: đấu thủ cần đưa Thần của đối phương vào tình trạng “bị tấn công” (bị chiếu) mà ở đó đối phương không còn nước đi nào đúng luật.

● Đối phương tuyên bố đầu hàng: đấu thủ thắng cờ tiêu chuẩn và ván đấu kết thúc ngay lập tức. 

2. Quy định bàn cờ và cách xếp cờ

Bàn cờ hình vuông 81 ô được tạo bởi 09 ô cột dọc bằng chín ký tự (a, b, c, d, e, f, g, h và k) và 09 ô hàng ngang bởi chín số đếm (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 và 9), bắt đầu từ ô dưới cùng góc trái.

● Bên Thủy Tinh: khu vực bên dưới bàn cờ – ô e1 của bên Thủy có biểu tượng hình giọt nước.

● Bên Sơn Tinh: khu vực bên trên bàn cờ – ô e9 của bên Sơn có biểu tượng hình tam giác.

● Khu vực Cung: 09 ô giữa bàn cờ, chứa biểu tượng hoa văn trống đồng Đông Sơn.

● Ô Tâm e5: ô tròn duy nhất, đồng thời là ô trung tâm của Cung trên bàn cờ.

● Khu vực Trận: gồm 72 ô màu trắng bao xung quanh khu vực Cung.

● Khi bắt đầu ván cờ, đấu thủ cầm quân cờ màu sáng (bên Thủy Tinh – gọi tắt quân Thủy) có 18 quân, đấu thủ cầm quân cờ màu tối (bên Sơn Tinh – gọi tắt quân Sơn) có 18 quân. Mỗi bên có 9 quân lớn và 9 quân nhỏ.

● Có tổng cộng 7 loại quân cờ thuộc 3 nhóm chính. Mỗi nhóm có chức năng và tên gọi khác nhau: Nhóm quân Thần, Nhóm quân Chiến đấu và Nhóm quân Sính lễ.

● Đấu thủ cầm quân Thủy thực hiện nước đi trước, đấu thủ cầm quân Sơn thực hiện nước đi tiếp theo, sau đó luân phiên nhau thực hiện nước đi.

3. Quy định Cung & Nhóm quân cờ

① Nhóm quân Thần

Bao gồm: quân Thủy Thần và Sơn Thần

● Mang đặc tính và nhiệm vụ chung của hai nhóm còn lại, vừa có thể tham gia tấn công và phòng thủ, vừa có thể thực hiện Tiến Cung;

● Có thể đi vào, di chuyển bên trong và đi ra khu vực Cung.

② Nhóm quân Chiến đấu

Bao gồm quân Lạc, Bộ, Đinh

● Tham gia tấn công và phòng thủ;

● Có thể đi vào, di chuyển bên trong và đi ra khu vực Cung.

③ Nhóm quân Sính Lễ

Bao gồm quân Ngựa, Voi, Gà của hai bên

● Nhiệm vụ chính tham gia thực hiện mục tiêu Tiến Cung cùng quân Thần;

● Phạm vi hoạt động là hình vuông 5×5 ô tính từ ô góc bất kì và không bị chặn bởi quân cờ khác chắn trên đường di chuyển;

● Khi di chuyển vào Cung thì không thể đi ra, chỉ được đi bên trong Cung với nước đi hợp lệ;

● Quân Sính Lễ đứng trong Cung không thể bắt quân đang đứng bên ngoài Cung.

● Ngoại lệ của ô e5: Quân Ngựa hoặc quân Gà (phong cấp) khi di chuyển vào ô e5 thì không thể thực hiện thêm nước đi nào khác, đồng nghĩa đối thủ đó mất quyền thực hiện Tiến Cung.

4. Cách di chuyển quân

Quân Thần

01 quân Sơn Thần

01 quân Thuỷ Thần

● Nhóm quân Thần [1]

● Ký hiệu: T

● Giá trị: vô hạn

● Tên tiếng anh: Hallow

 

● Hai quân Thần không đối mặt nhau;

● Quân Thần có thể di chuyển tới bất cứ ô cờ nào trên cùng cột dọc, hàng ngang hoặc đường chéo từ vị trí đang đứng kể cả khu vực Cung;

● Quân Thần có thể đi vào, di chuyển bên trong và đi ra khu vực Cung;

● Quân Thần bị chặn bởi quân cờ khác đang chắn trên đường di chuyển;

● Không thể di chuyển quân Thần đến những ô đang bị đối thủ kiểm soát, không thể ăn quân đối phương nếu quân đó đang đang được bảo vệ;

● Quân đang che cho Thần trên cột dọc, hàng ngang, đường chéo thì không thể hoặc bị hạn chế di chuyển vì sẽ làm Thần rơi vào thế bị chiếu;

● Quân Thần được coi là “bị chiếu” nếu bị một hay nhiều quân của đối phương tấn công;

● Thần được xem là bị Chiếu hạ khi đang bị chiếu và không thể hóa giải ở nước tiếp theo.

 

Quân Lạc

02 quân Sơn Lạc

02 quân Thuỷ Lạc

● Nhóm quân Chiến đấu [2]

● Ký hiệu: L

● Giá trị: 06 điểm

● Tên tiếng anh: Lac General (gọi tắt Lac)

 

● Quân Lạc là quân mạnh thứ hai sau Thần, có thể di chuyển và bắt quân theo cột dọc, hàng ngang kể cả khu vực Cung;

● Quân Lạc có thể đi vào, di chuyển bên trong và đi ra khu vực Cung;

● Quân Lạc bị chặn bởi quân cờ khác đang chắn trên đường di chuyển.

Quân Bộ

05 quân Sơn Bộ

05 quân Thuỷ Bộ

● Nhóm quân Chiến đấu [2]

● Ký hiệu: B

● Giá trị: 02 điểm

● Tên tiếng anh: Tribe (gọi tắt Tribe)

 

● Quân Bộ đi thẳng 01 ô về phía trước, ăn chéo về ô phía trước ở cột liền kề; nếu bị chặn phía trước quân Bộ không đi được;

● Quân Bộ có thể đi vào, di chuyển bên trong và đi ra khu vực Cung;

● Khi đấu thủ đến lượt đi, đưa quân Bộ tiến đến hàng ngang cuối cùng của mỗi bên, thì ngay tại nước đi này Bộ được “Phong cấp” và có hiệu lực ngay lập tức.

Quân Đinh

04 quân Sơn Đinh

04 quân Thuỷ Đinh

● Nhóm quân Chiến đấu [2]

● Ký hiệu: D hoặc Đ

● Giá trị: 01 điểm

● Tên tiếng anh: Militarimen (gọi tắt Men)

 

● Quân Đinh có thể đi hoặc ăn quân 01 ô về phía trước;

● Quân Đinh có thể đi vào, di chuyển bên trong và đi ra khu vực Cung;

● Khi đấu thủ đến lượt đi, đưa quân Đinh tiến đến hàng ngang cuối cùng của mỗi bên, thì ngay tại nước đi này Đinh được “Phong cấp” và có hiệu lực ngay lập tức.

Phong cấp Sính lễ
(Wedgift Promotion)

 

● Một quân Bộ hoặc quân Đinh khi tiến đến hàng ngang cuối cùng của mỗi bên bằng cách di chuyển hoặc ăn quân, thì ngay lập tức phải được đổi thành một quân thuộc nhóm quân Sính Lễ (quân Voi, Gà hoặc Ngựa). Vị trí đặt quân cờ mới được gọi là “ô phong cấp”;

 

● Việc chọn quân để phong cấp không bị giới hạn bởi các quân Sính lễ đã bị bắt trước đó.

Quân Ngựa

02 quân Sơn Ngựa

02 quân Thủy Ngựa

● Nhóm quân Sính lễ [3]
● Ký hiệu: N
● Giá trị: 05 điểm
● Tên tiếng anh: Quagga (gọi tắt Quag)

● Đi và ăn quân theo hình L (ô 3×2 hoặc 2×3);
● Không bị cản bởi quân cờ khác;
● Sau khi nhập Cung, quân Ngựa chỉ có thể di chuyển trong Cung.

Quân Voi

02 quân Sơn Voi

02 quân Thủy Voi

● Nhóm quân Sính lễ [3]
● Ký hiệu: V
● Giá trị: 04 điểm
● Tên tiếng anh: Gomphothere (gọi tắt Gomp)

● Đi và ăn quân 01 hoặc 02 ô theo đường chéo;
● Không bị cản bởi quân cờ khác;
● Sau khi nhập Cung, quân Voi chỉ có thể di chuyển trong Cung;

● Chỉ có quân Voi có thể thực hiện Hoán quân với quân Thần.

Quân Gà

02 quân Sơn Gà

02 quân Thủy Gà

● Nhóm quân Sính lễ [3]
● Ký hiệu: G
● Giá trị: 03 điểm
● Tên tiếng anh: Chincuake (gọi tắt Chin)

● Đi và ăn quân 02 ô mỗi lần theo cột dọc hoặc hàng ngang;
● Không bị cản bởi quân cờ khác;
● Sau khi nhập Cung, quân Gà chỉ có thể di chuyển trong Cung.

Hoán quân
(Swapping)
 
“Hoán quân” được tính là một nước đi đơn lẻ đầu tiên của quân Thần để đổi vị trí với một trong hai quân Voi cùng màu.

● Lợi ích của Hoán quân: Khi di chuyển quân Voi đã Hoán quân vào gần hoặc bên trong khu vực Cung có thể kiểm soát được ô e5, ngăn quân Thần đối phương thực hiện nước Tiến Cung.

 

● Điều kiện để thực hiện Hoán quân: 

     ⓵ Hoán quân bắt buộc là nước đi đầu tiên của quân Thần và quân Voi dự định hoán, có thể hiểu là mỗi đấu thủ chỉ được thực hiện Hoán quân một lần mỗi ván.

     ⓶ Không có bất kì quân nào đứng ở giữa Thần và Voi định Hoán quân.

     ⓷ Cả 04 ô thực hiện Hoán quân đều phải không bị kiểm soát bởi quân của đối phương (bao gồm ô của quân Thần, 02 ô băng qua và ô Voi đang đứng) có thể hiểu là quân Thần đang không bị chiếu và không thể thực hiện Hoán quân để tránh nước chiếu. 

 

Trước khi bên Sơn hoán quân bên cánh trái

Sau khi bên Sơn hoán quân bên cánh trái (Ký hiệu: T<V)

Trước khi bên Thủy hoán quân bên cánh phải

Sau khi bên Thủy hoán quân bên cánh phải (Ký hiệu: T>V)

5. Hoàn thành ván cờ

Tiến Cung (Palacentering)

● Nước Tiến Cung nghĩa là nhiều quân của một bên nỗ lực thực hiện nhiều nước đi để đạt được thế cờ như sau:
⓵ Đưa được quân Thần vào ô e5 bằng những nước đi hợp lệ;
⓶ Có ít nhất một quân Sính lễ (hoặc quân Voi/ Gà/ Ngựa) trong Cung;
⓷ Đảm bảo ô e5 không bị đối thủ kiểm soát và quân Sính lễ không thể bị ăn.

● Ứng phó và phòng thủ nước Tiến Cung của đối thủ để không thua cờ theo hai cách sau:
Ưu tiên 01: Kiểm soát ô e5 để đảm bảo quân Thần của đối thủ không chiếm được ô này;
Ưu tiên 02: Tiêu diệt Sính Lễ của đối thủ trong Cung khi ô e5 đã bị đối thủ kiểm soát .

 
● Một số ví dụ rút gọn của những trường hợp Tiến Cung cùng với ít nhất một Sính lễ:
Chiếu và Chiếu hạ
(Check and Checkmate)

● Nước “Chiếu”: là quân của một bên đi một nước uy hiếp để nước tiếp theo chính quân đó hoặc quân khác tấn công được Thần của đối thủ với điều kiện là nước chiếu hết phải hợp lệ;

● Nước “Chiếu hạ”: là nước chiếu mà đấu thủ có quân Thần bị chiếu không thể hóa giải nước chiếu của đối phương bằng nước đi hợp lệ và đúng luật;

● Khi Thần đang trong tình trạng bị chiếu, đấu thủ phải thoát khỏi nước chiếu theo ba cách sau để không thua cờ: 
   ⓵ Di chuyển Thần sang vị trí an toàn để tránh nước chiếu;
   ⓶ Dùng quân khác cản nước chiếu, đi quân che cho Thần;
   ⓷ Tiêu diệt quân đang chiếu.

Các tình huống hòa cờ
(Draws in chess)

● Khi một trong hai bên hoặc cả hai bên không thể chiếu hạ quân Thần của đối thủ bằng các nước đi hợp lệ và không còn đủ điều kiện thực hiện Tiến Cung (bao gồm tình huống một bên chỉ còn quân Thần trên bàn cờ);

●. Một thế cờ bất kì được di chuyển lặp đi lặp lại giống nhau ít nhất 03 lần (không nhất thiết phải lặp lại nước đi).

● Một bên đề nghị hòa, bên đối phương đồng ý theo sự thỏa thuận của hai bên trong khi diễn ra ván đấu và với điều kiện cả hai kỳ thủ phải thực hiện ít nhất một nước đi.

● Một bên đề nghị hòa, mỗi bên đi đủ 50 nước mà không có nước di chuyển của Bộ hoặc Đinh hoặc không có một nước bắt quân nào thì ván cờ được xử hòa.

Dưới đây là những trạm dừng chân tiếp theo để bạn có thể tham gia luyện tập và sinh hoạt Cờ Đông Sơn hàng tuần. Hãy theo dõi fanpage để cập nhật sớm nhé Fanpage Cờ Đông Sơn: để cập nhật sớm nhất thời gian sinh hoạt của từng địa điểm nhé!

📍 Địa điểm 1: Thư viện Khoa học Tổng Hợp TPHCM: 69 Lý Tự Trọng, P. Bến Thành, TPHCM 

📍 Địa điểm 2: CLB Lam Sơn: 242 Trần Bình Trọng, P. Chợ Quán (Q.5 cũ), TP.HCM.

📍 Địa điểm 3: CLB Phú Nhuận: 9/4 Đặng Văn Ngữ, P.Phú Nhuận, TP.HCM

📍 Địa điểm 4: Đường Sách TP. Thủ Đức - Nhà Sách Thái Hà: 99 Hồ Thị Tư, P.Tăng Nhơn Phú, TP.HCM

BẤM VÀO ĐÂY ĐỂ XEM THÊM

Video hướng dẫn